powrót do strony głównej

   
POZNAŃCZANIE
 
   

-

demografia

-

Niemcy

-

Bambrzy

-

Żydzi

-

znani Poznańczanie

-

spisy mieszkańców

   

  

 

 Ul. Żydowska,
pocz. XX w.
 

Wnętrze bożnicy, 
pocz. XX w.

Pierwsze wzmianki o poznańskiej gminie żydowskiej pochodzą z XIV wieku, choć przypuszcza się, że ludność wyznania mojżeszowego była obecna na terenie Poznania już od połowy XIII wieku. Poznańska gmina była jedną z najstarszych w Polsce. Wraz z Krakowem, Lwowem i Lublinem, Poznań tworzył kolegialną władzę zwierzchnią wszystkich gmin żydowskich na terenie Rzeczypospolitej (tzw. Tetrapole, później Sejm Czterech Ziem).
 
Z Poznania pochodził (tu też przez kilka lat był rabinem) Juda Lejb ben Becalel, zwany Wielkim Rabinem Löwe, słynny talmudysta i kabalista, twórca Golema. W I połowie XIX wieku natomiast tutejszej społeczności żydowskiej przewodził Akiwa Eger, uważany za jednego z najwybitniejszych uczonych żydowskich w tamtym okresie.
 
W II połowie XIX wieku Żydzi poznańscy bardzo silnie zbliżyli się do Niemców (czego owocem było m.in. okresowe podawanie się za Niemców przy okazji powszechnych spisów ludności). Było to spowodowane obawą o utożsamienie tej społeczności z walczącymi z wzmagającą się falą germanizacji Polakami i tym samym narażenie się na represje. Z tych też względów, po zwycięskim dla Polaków powstaniu (w 1919 roku), znaczna liczba poznańskich Żydów wyemigrowała (wraz z Niemcami) na zachód. Skutkiem tego w międzywojennym Poznaniu liczyła Żydów dochodziła w porywach do ok. 3.000 osób, głównie pochodzących z dawnego zaboru austriackiego i rosyjskiego. Większość z nich nie przeżyła II wojny światowej.
 
Dzisiejsza społeczność żydowska w Poznaniu liczy zaledwie kilkadziesiąt osób i nie ma wśród niej potomków przedwojennych mieszkańców.
 
W 1998 roku reaktywowana została, po 60 latach (sic!) nieistnienia, gmina żydowska (filia Związku Gmin Wyznaniowych Żydowskich).
 
W 2007 roku z inicjatywy gminy żydowskiej oraz oraz Eliakima Schlesingera, przewodniczącego londyńskiego Komitetu Ochrony Cmentarzy Żydowskich w Europie, został odbudowany zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej cmentarz żydowski, na którym odtworzono groby rabina Akiwy Egera i jego rodziny. Cmentarz mieści się przy ul. Głogowskiej 26a.
 
Wreszcie, w roku 2008 została powołana do życia fundacja Synagoga Nowa - Centrum Dialogu w Poznaniu, której celem jest renowacja Nowej Synagogi znajdującej się na rogu ulic Stawnej i Wronieckiej (zamienionej przez nazistów w pływalnię, którą to funkcję bożnica pełniła jeszcze do niedawna), oraz stworzenie w jej murach Centrum Dialogu.
 

R E K L A M A

   


  


Nowa Synagoga,
pocz. XX w.
 

Wnętrze Nowej Synagogi, pocz. XX w.
 

Ulica Żydowska, 
pocz. XX w.
 

Zaułek przy 
ul. Żydowskiej, 
pocz. XX w.

[początek strony]

(c) Maciej A. Szewczyk 2000-2012